بلاگ
اصالت مديران بر اساس شخصیت شناسی انیاگرام
مقدمه
بسیاری از مدیران در احساس و عمل به اصالت مشکل دارند. این چالشها باعث شده که اصالت در تحقیقات و نوشتههای مدیریتی در چند دهه اخیر در صدر قرار گیرد. مدیرانی که از چالشهای اصالت صحبت میکنند، معمولاً در دستیابی به اهداف خود شکست نمیخورند. برعکس، آنها نتایج مثبت کسب میکنند و بازخوردهای خوبی دریافت میکنند، اما هنوز هم به خود شک دارند و از نشان دادن واقعی خود جلوگیری میکنند.
برنامههای توسعه و کتابهای مدیریتی ما را به اصالت و صداقت با خود دعوت میکنند. اما بسیاری از مدیران میپرسند: “اصالت یعنی چه؟ اگر من صبحها عصبانی و بدخلق هستم، چرا نمیتوانم به این ویژگی به عنوان ‘خود واقعیام’ تکیه کنم؟” اما این معنای اصالت نیست. مثلاً یک تیپ ۸ نمیتواند بگوید: “من یک تیپ ۸ هستم و این یعنی من سلطهجو، تهاجمی و بیصبر هستم – همه کتابها این را میگویند! بپذیرید یا رد کنید؛ این من هستم.”
اصالت یعنی با خودتان راحت باشید و خود واقعیتان را بپذیرید – هم جنبههای تاریک و هم روشن – و سپس انتخاب کنید که نسخه بهتری از خود باشید. مدیران اصیل دارای ارزشهای قوی هستند و انتخاب میکنند که به طور مداوم با این ارزشها عمل کنند. رفتار و اعمال آنها نشاندهنده باورهایشان است و به آنچه میگویند عمل میکنند. این به آنها کمک میکند تا روابط سالم و قابل اعتمادی با دیگران و همچنین با خودشان بسازند.
خودآگاهی و اصالت
اگر در درون خود به وضوح ندانید که کی هستید، اصالت داشتن بسیار دشوار است. اگر ندانید چه چیزی شما را تحریک میکند یا چه ترسهای عمیقی دارید، ارزشها، کلمات و اعمال شما معمولاً همراستا نیستند. این موضوع ساختن روابط سالم و قابل اعتماد با خود و دیگران را دشوار میکند. آگاهی عمیق و دلسوزانه از خود یکی از اجزای کلیدی اصالت است.
خود واقعی شما از ارزشهای حقیقیتان عمل میکند، نه از ترسها و واکنشهایی که تحریف شدهاند. افراد اصیل خود را دائماً قضاوت نمیکنند و به ارزشهای عمیق خود توجه دارند و پاسخهایی انتخاب میکنند که با این ارزشها همراستا باشد.
جسی سستری، نویسنده و کارشناس مباحث مدیریت و رهبری، میگوید: “بسیاری از ما گاهی احساس میکنیم که در حال تقلید از یک مدیر هستیم، نه اینکه بفهمیم در موقعیت مدیریتی چه معنایی دارد که خودمان باشیم.” او به ما یادآوری میکند که مدیران بزرگ یاد میگیرند که همانطور که هستند عمل کنند.
اصالت و تیپهای انیاگرام
هر تیپ انیاگرام میتواند به عنوان یک “تحریف خود” توصیف شود. یا به عبارتی دیگر، داستانی که به خود میگوییم درباره کسی که فکر میکنیم باید باشیم و اینکه این با کسی که واقعاً هستیم چقدر متفاوت است. هر تیپ انیاگرام الگوها و باورهای خاص خود را دارد که میتواند مانع یا محدودیتی برای اصالت واقعی باشد و همچنین راهی کلیدی برای یکپارچگی و بودن اصیل است.
اصالت و تیپ 1 انیاگرام
تیپهای ۱ به شدت به صداقت و درستکاری اهمیت میدهند، اما پاسخهای خود را برای خوب، مودب یا درست بودن قضاوت و فیلتر میکنند. این قضاوت خود بزرگترین مانع برای اصالت تیپهای ۱ است، زیرا آنها را از پذیرش خشم و احساساتشان بازمیدارد. تا زمانی که تیپهای ۱ نتوانند بخشی از خود را که عصبانی و ناقص است بپذیرند، اصالت واقعی از دسترس آنها دور خواهد بود. دیگران معمولاً این ناامیدی را از تیپ ۱ حس میکنند، حتی اگر لبخند مودبانهای بر لب داشته باشند.
اصالت و تیپ 2 انیاگرام
بسیاری از تیپهای ۲ برای خوشحال کردن و حمایت از دیگران، اصالت خود را زیر پا میگذارند. چگونه؟ با سرکوب کردن بخشهایی از خود که آنها را غیرقابل قبول یا غیرمحبوب میدانند و خود را بر اساس خواستههای دیگران شکل میدهند. تیپهای ۲ ممکن است به اصالت خود افتخار کنند، حتی در حالی که دیگران را تحسین میکنند، زیرا ترجیح میدهند به نیازهای شخصی خود توجه نکنند. تمایل آنها به مراقبت از دیگران میتواند باعث شود که حقیقت را از آنها پنهان کنند و این خود مانعی برای اصالت میشود. یک تیپ ۲ واقعی میتواند در مواقع لازم صریح باشد و “عشق سخت” را ارائه دهد.
اصالت و تیپ 3 انیاگرام
تیپهای ۳ رابطهای چالشبرانگیز با اصالت دارند که در آنها به “فریب” دچار میشوند. آنها بر ظاهر موفقیت تأکید میکنند و میخواهند همیشه “همه چیز را در دست داشته باشند”. به همین دلیل، خود را به تصویر ایدهآلشان شکل میدهند و احساسات واقعی خود را انکار یا تغییر میدهند. تیپهای ۳ باید به ایده خود واقعی متصل شوند که ارزش خود را فراتر از دستاوردها دارد.
اصالت و تیپ 4 انیاگرام
اصالت یکی از ارزشهای تیپهای ۴ است و آنها به دنبال آن هستند. بسیاری از تیپهای ۴ سبک شخصی منحصر به فرد خود را ابراز میکنند و دیگران را به اصالت تشویق میکنند. اما شدت احساسات آنها ممکن است حقیقت عمیقتری را پنهان کند؛ آنها ممکن است احساس عادی بودن کنند و نه خاص بودن. تیپهای ۴ با پذیرش انگیزههای واقعی خود رشد میکنند و باید به پذیرش واقعبینانهتری از خود، حتی با نقصهایشان، برسند.
اصالت و تیپ 5 انیاگرام
تیپهای ۵ معمولاً افراد بسیار خصوصی هستند و ترجیح میدهند دنیای درونی خود را برای خود نگه دارند. اما این به معنای عدم اصالت نیست! راههای زیادی برای اصالت وجود دارد بدون اینکه بیش از حد اطلاعات را به اشتراک بگذارند. با تلاش برای کنترل تأثیر دیگران بر خود، تیپهای ۵ بخشهایی از خود واقعیشان را میبندند و احساسات و نیازهای واقعی خود را انکار میکنند. با کار کردن بر روی ارتباط با احساسات خود در زمان واقعی، تیپهای ۵ میتوانند خود را به طور صادقانه و باز بیان کنند.
اصالت و تیپ 6 انیاگرام
از ویژگیهای کلیدی تیپهای ۶ این است که ممکن است از صدای درونی و راهنمایی خود جدا باشند. بسیاری از آنها نمیدانند چه فکر میکنند یا چه احساسی دارند و نمیتوانند صدای واقعی خود را تشخیص دهند. تیپهای ۶ به خود بیاعتمادند و اغلب خود را زیر سوال میبرند و این باعث میشود که به دیگران نیز اعتماد نکنند. مسیر تیپهای ۶ به سمت اصالت در کشف قدرت درونی و حس “دانستن” آنهاست.
اصالت و تیپ 7 انیاگرام
تیپهای ۷ به زندگی اصیل علاقهمندند و معمولاً در برابر تلاشها برای تطابق با قوانین مقاومت میکنند. اما برخی از آنها فقط با جنبههای مثبت راحت هستند و با اجتناب از جنبههای منفی، بخشهایی از خود را رد میکنند. بسیاری از تیپهای ۷ باید سفر اصالت خود را با صادق بودن با خود آغاز کنند و با ترسهای زیرین این الگو مواجه شوند. اصالت واقعی نیاز به پذیرش تمام خود، خوب، بد و زشت دارد.
اصالت و تیپ 8 انیاگرام
ما اغلب میشنویم که تیپهای ۸ به صداقت خود افتخار میکنند و از گفتن حقیقت ابایی ندارند. آنها امیدوارند دیگران نیز همین کار را کنند. اما حقیقتی که میگویند تنها بخشی از کل است. تیپهای ۸ بخشهای آسیبپذیر و نیازمند خود را انکار میکنند و تصویری از اطمینان و اعتماد به نفس ارائه میدهند. تیپهای ۸ واقعی کسانی هستند که یاد گرفتهاند خود را رها کنند و اعتراف کنند که به کمک و حمایت نيز نیاز دارند.
اصالت و تیپ 9 انیاگرام
تیپهای ۹ تمایل دارند از ایجاد اختلال در خود یا دیگران پرهیز کنند که این موضوع در شرایط چالشبرانگیز مانع بزرگی برای اصالت میشود. آنها ترجیح میدهند ظاهری آرام داشته باشند حتی زمانی که احساسات قوی درونی دارند. بزرگترین چالش تیپهای ۹ فراموشی خود است. مسیر آنها به سمت اصالت شامل بیدار کردن خشم و ناامیدی درونی و بیان صادقانه احساسات و نیازهایشان است.
مسیر بازگشت به اصالت
“وقتی از آنچه هستید رها میشوید، به آنچه ممکن است باشید تبدیل میشوید.” ~ رومی
انیاگرام به هر یک از ما مسیری شخصی برای بازگشت به خود واقعیامان ارائه میدهد. این مسیر نشان میدهد که چگونه خود را محدود کردهایم و چگونه میتوانیم خود را آزاد کنیم. این به ما پتانسیل رشد به بهترین نسخه خود را میدهد و هدیههای خود واقعیامان را دوباره به دست میآوریم و از محدودیتهای وابستگی به تیپ خود فراتر میرویم.
مقاله به موضوع ‘شک به خود’ اشاره کرد. این حس حتی در مدیران بسیار موفق هم دیده میشود. انیاگرام چطور به حل این پارادوکس کمک میکند؟
نسترن جان، انیاگرام به مدیر میفهماند که این شک معمولاً ناشی از ‘صدای منتقد درونی’ تیپ شخصیتی اوست (مثلاً در تیپ ۱ یا ۶). وقتی مدیر متوجه میشود این شک بخشی از ساختار ذهنی تیپ اوست و نه واقعیت بیرونی، میتواند با اصالت بیشتری به مسیرش ادامه دهد.
یک سوال فنی: در بیزنس کوچینگ، اولویت با شناخت تیپ شخصیتی است یا مهارتهای سخت مدیریتی؟
کامران عزیز، مهارتهای سخت (Hard Skills) برای ورود به بازی لازم هستند، اما مهارتهای نرم و خودشناسی (Soft Skills) هستند که برنده بازی را مشخص میکنند. شخصیت شناسی، زیربنایی است که مهارتهای مدیریتی روی آن سوار میشوند.
بسیار آموزنده بود. یادگیری انیاگرام برای من نقطه عطفی در روابط کاریام بود. امیدوارم مدیران بیشتری با این مفاهیم آشنا شوند.
من تیپ ۷ هستم. اصالت برای من یعنی اجازه بدهم ایدههای جدیدم جاری شود، اما گاهی به عنوان بی ثباتی برداشت میشود. چه باید کرد؟
آرش جان، برای تیپ ۷، اصالت یعنی تمرکز (Focus). شما میتوانید با شفافیت به تیم بگویید که ذهنتان سریع کار میکند، اما در عین حال متعهد به اجرای ایدههای قبلی بمانید. اصالت یعنی پیوند زدن خلاقیت به مسئولیتپذیری.
آیا اصالت با اقتدار مدیریتی در تضاد نیست؟ گاهی شفافیت زیاد باعث میشود ابهت مدیر نزد پرسنل از بین برود.
فاطمه عزیز، برعکس؛ اقتداری که از اصالت برآید، پایدارتر است. ابهت پوشالی که از ترس یا فاصله ایجاد شود با کوچکترین نسیمی فرو میریزد. پرسنل امروزی به دنبال رهبرانی هستند که انسانیت خود را (با تمام نقاط قوت و ضعف) نشان میدهند.
بسیاری از مدیران فکر میکنند با شرکت در دورههای EQ و انیاگرام، باید تبدیل به آدم دیگری شوند. اما این متن به خوبی توضیح داد که هدف، نسخه بهترِ خودمان بودن است.
ممنون از مقاله خوبتون. من به عنوان یک HRBP، استفاده از انیاگرام را برای توسعه رهبری در سازمانمان در نظر دارم. آیا منابع تخصصیتری برای پیادهسازی سازمانی دارید؟
مونا جان، بله حتماً. ما در مجموعه 9persona دورههای اختصاصی برای پنلهای منابع انسانی و مدیریت رفتار سازمانی مبتنی بر انیاگرام داریم که میتواند در انتخاب و توسعه مدیران بسیار کمککننده باشد.
مفهوم Shadow در مدیریت که در متن به آن اشاره غیرمستقیم شد، بسیار حیاتی است. مدیری که سایه قدرتطلبیاش را نشناسد، حتماً آسیب میزند.
آیا مدیران تیپ ۹ که معمولاً از تعارض دوری میکنند، میتوانند مدیران اصیلی باشند؟ چون گاهی برای حفظ صلح، نظر واقعی خودشان را نمیگویند.
زهرا جان، اتفاقاً چالش بزرگ تیپ ۹ در اصالت همینجاست. اصالت برای یک مدیر تیپ ۹ یعنی پیدا کردن ‘صدای خود’ و بیان نظرات حتی اگر باعث برهم خوردن آرامش ظاهری شود. اصالت برای آنها یعنی حضور فعال، نه غیبتِ منفعلانه.
بسیار عالی. من به عنوان یک توسعه دهنده کسب و کار، همیشه سعی میکنم انیاگرام را در تیمسازی به کار ببرم. درک انگیزه مدیران برای رسیدن به اهداف، کلید موفقیت است.
مدیری که اصالت دارد، چطور با بازخوردهای منفی برخورد میکند؟ آیا بازخورد منفی را تلاشی برای تغییر ‘خود واقعیاش’ نمیبیند؟
سوال بسیار کلیدیای بود بهار جان. مدیر اصیل چون با خودش راحت است، بازخورد را نه به عنوان حمله به شخصیت، بلکه به عنوان اطلاعاتی برای رشد عملکرد میبیند. او بین ‘هویت’ خود و ‘رفتار’ خود تفکیک قائل میشود.
چطور میتوانیم تیپ شخصیتی خودمان را به طور دقیق در محیط کار تشخیص دهیم؟ تستهای آنلاین معتبر هستند؟
سعید عزیز، تستها فقط یک نقطه شروع هستند. تشخیص دقیق معمولاً از طریق مطالعه عمیق، مشاهده رفتارها در شرایط استرس (Stress) و امنیت (Security) و ترجیحاً با کمک یک کوچ متخصص انیاگرام انجام میشود.
اینکه فرمودید اصالت یعنی انتخابِ نسخه بهتر خود، خیلی به دلم نشست. این یعنی ما زندانی تیپ شخصیتیمان نیستیم. ممنون از تیم 9persona.
دقیقاً الناز جان. انیاگرام یک زندان نیست، بلکه راهی برای رهایی از الگوهای تکراری و مخرب است. خوشحالیم که این مفهوم برای شما مفید بوده.
در مورد تیپ ۱ و کمالگرایی هم کاش بیشتر توضیح میدادید. مدیران کمالگرایی که اصالت را در بینقص بودن میبینند، فشار زیادی به تیم وارد میکنند.
حامد عزیز، حق با شماست. مدیر تیپ ۱ اصیل، به جای «کنترلگری بی نقص»، به دنبال «بهبود مستمر» است. او میپذیرد که انسان جایز الخطاست و اصالت را در صداقت درباره اشتباهات میبیند، نه در تظاهر به کامل بودن.
من مقاله را خواندم و سؤالی دارم: اگر ارزشهای شخصی من با فرهنگ سازمانی تضاد داشته باشد، آیا باز هم اصالت به معنای ماندن و جنگیدن است یا باید محیط را ترک کرد؟
نیلوفر گرامی، اصالت یعنی وفاداری به ارزشهای محوری خودتان. اگر تضاد بنیادین باشد، ماندن در آن محیط باعث فرسودگی شغلی و از دست رفتن یکپارچگی (Integrity) شما میشود. رهبر اصیل محیطی را انتخاب یا خلق میکند که بتواند در آن با ارزشهایش همسو باشد.
به نظر من اصالت در مدیریت یک کالای لوکس است. در بازار فعلی ایران، گاهی مجبوریم برخلاف ارزشهایمان عمل کنیم تا بیزنس زنده بماند. چطور میتوان در این شرایط اصیل ماند؟
توضیحات شما درباره جنبههای تاریک و روشن شخصیت عالی بود. من متوجه شدم که بسیاری از تعارضات من با تیمم ریشه در عدم پذیرش سایههای شخصیتی خودم دارد.
مریم عزیز، اولین گام در رهبری اصیل، خودشناسی (Self-Awareness) است. وقتی سایههای خود را میشناسیم، دیگر آنها را به کارمندانمان فرافکنی نمیکنیم. این یعنی مدیریت بر پایه بلوغ.
آیا استفاده از انیاگرام در سازمانها باعث برچسبزنی به مدیران نمیشود؟ مثلاً بگوییم فلانی چون تیپ ۵ هست پس منزوی است و نباید در جلسات مهم شرکت کند؟
نکته بسیار هوشمندانهای بود رضا جان. هدف انیاگرام در مدیریت، جعبهبندی افراد نیست، بلکه فراهم کردن نقشهای برای خروج از محدودیتهای تیپ شخصیتی است. یک مدیر تیپ ۵ اصیل، یاد میگیرد که با حفظ استقلال فکری، حضور موثر و ارتباطی سازنده با تیم داشته باشد.
من به عنوان یک مدیر تیپ ۳، همیشه با چالش تصویر بیرونی و احساس درونی مواجه هستم. گاهی حس میکنم نقاب میزنم تا موفق به نظر برسم. چطور میتوانم در محیط رقابتی بیزنس، خودم باشم و در عین حال ضعیف به نظر نرسم؟
سارا جان، تیپ ۳ در مسیر رشد یاد میگیرد که ارزش او به «انجام دادن» نیست، بلکه به «بودن» اوست. اصالت برای شما یعنی به اشتراک گذاشتن بخشی از مسیر (حتی شکستها) با تیمتان. این کار نه تنها شما را ضعیف نشان نمیدهد، بلکه سطح اعتماد و وفاداری تیم را به شدت بالا میبرد.
مطلب بسیار عمیقی بود. همیشه فکر میکردم اصالت یعنی هر چه در لحظه حس میکنم را بروز دهم، اما این تفکیک بین «خود واقعی» و «رفتار غریزی» دیدگاه من را تغییر داد. به خصوص در مورد تیپ ۸ که مثال زدید.
دقیقاً همینطور است امیرحسین عزیز. در بیزنس کوچینگ، ما تلاش میکنیم مدیران را از واکنشهای خودکار (Automatic Reactions) به سمت پاسخهای آگاهانه (Conscious Responses) هدایت کنیم. اصالت به معنای پذیرش مسئولیتِ رفتارهاست، نه توجیه نقاط ضعف.