بلاگ
شناسایی منابع تعارض در تیمهای سازمان بر اساس تیپهای انیاگرام
مقدمه
تعارضات در محیطهای سازمانی امری طبیعی هستند و میتوانند ناشی از تفاوتهای شخصیتی، اهداف متضاد، یا سوءتفاهمها باشند. شناسایی منابع تعارض و درک آنها به مدیران کمک میکند تا بهطور مؤثری با این چالشها مواجه شوند. مدل شخصیتشناسی انیاگرام، به عنوان یک ابزار مفید در شناسایی منابع تعارض، به مدیران این امکان را میدهد که با درک ویژگیها و رفتارهای مختلف هر تیپ شخصیتی، به شناسایی و مدیریت تعارضات بپردازند. در این مقاله، به بررسی منابع تعارض در تیمهای سازمانی بر اساس تیپهای انیاگرام خواهیم پرداخت.
1. آشنایی با تیپهای انیاگرام
مدل انیاگرام شامل نه تیپ شخصیتی است که هر کدام ویژگیها، انگیزهها و رفتارهای خاص خود را دارند:
- تیپ 1 (کمالگرا): به دنبال کمال و نظم است و ممکن است به دلیل انتظارات بالا و انتقاد از دیگران دچار تعارض شود.
- تیپ 2 (مددکار): به دیگران کمک میکند و ممکن است در صورت عدم قدردانی و توجه دچار تعارض شود.
- تیپ 3 (رقابتجو): به موفقیت و برتری اهمیت میدهد و ممکن است در رقابت با دیگران دچار تعارض شود.
- تیپ 4 (احساسی): به دنبال عمق عواطف است و ممکن است به دلیل احساسات شدید و عدم درک دچار تعارض شود.
- تیپ 5 (تحلیلگر): به اطلاعات و تحلیل عمیق اهمیت میدهد و ممکن است در مواجهه با عدم درک و انتقاد دچار تعارض شود.
- تیپ 6 (وفادار): به امنیت و ثبات اهمیت میدهد و ممکن است در شرایط ناامن و عدم اطمینان دچار تعارض شود.
- تیپ 7 (مخاطرهجو): به دنبال تجربههای جدید است و ممکن است در مواجهه با محدودیتها و یکنواختی دچار تعارض شود.
- تیپ 8 (مدیر): به قدرت و کنترل اهمیت میدهد و ممکن است در مواجهه با چالشهای قدرت و رقابت دچار تعارض شود.
- تیپ 9 (صلحجو): به دنبال آرامش و هماهنگی است و ممکن است در شرایط تنشزا و عدم توافق دچار تعارض شود.
2. شناسایی منابع تعارض بر اساس تیپهای انیاگرام
2.1. تیپ 1 (کمالگرا)
منابع تعارض:
- انتظارات بالا: تیپ 1 به دنبال کمال و نظم است و ممکن است انتظارات غیرواقعی از دیگران داشته باشد.
- انتقاد از دیگران: انتقادهای مکرر از دیگران میتواند منجر به ایجاد تنش و تعارض شود.
2.2. تیپ 2 (مددکار)
منابع تعارض:
- عدم قدردانی: تیپ 2 به کمک به دیگران اهمیت میدهد و در صورت عدم قدردانی ممکن است دچار تعارض شود.
- فشار برای کمک: فشار به دیگران برای کمک میتواند منجر به احساس خستگی و تنش شود.
2.3. تیپ 3 (رقابتجو)
منابع تعارض:
- رقابت منفی: تیپ 3 به موفقیت اهمیت میدهد و ممکن است در رقابت با دیگران دچار تعارض شود.
- فشار برای موفقیت: فشار برای دستیابی به موفقیت میتواند منجر به ایجاد تنش در تیم شود.
2.4. تیپ 4 (احساسی)
منابع تعارض:
- عدم درک احساسات: تیپ 4 به دنبال عمق عواطف است و ممکن است در صورت عدم درک احساساتش دچار تعارض شود.
- احساس انزوا: احساس انزوا و عدم ارتباط عاطفی با دیگران میتواند منجر به ایجاد تنش شود.
2.5. تیپ 5 (تحلیلگر)
منابع تعارض:
- عدم درک اطلاعات: تیپ 5 به اطلاعات و تحلیل عمیق اهمیت میدهد و ممکن است در صورت عدم درک اطلاعات دچار تعارض شود.
- فشار برای اشتراکگذاری: فشار برای اشتراکگذاری اطلاعات میتواند منجر به احساس ناامنی شود.
2.6. تیپ 6 (وفادار)
منابع تعارض:
- عدم امنیت: تیپ 6 به امنیت و ثبات اهمیت میدهد و در شرایط ناامن ممکن است دچار تعارض شود.
- شک و تردید: شک و تردید در تصمیمگیریها میتواند منجر به ایجاد تنش در تیم شود.
2.7. تیپ 7 (مخاطرهجو)
منابع تعارض:
- محدودیتها: تیپ 7 به دنبال تجربههای جدید است و ممکن است در مواجهه با محدودیتها دچار تعارض شود.
- عدم تمرکز: عدم تمرکز بر روی وظایف میتواند منجر به ایجاد تنش در تیم شود.
2.8. تیپ 8 (مدیر)
منابع تعارض:
- چالشهای قدرت: تیپ 8 به قدرت و کنترل اهمیت میدهد و ممکن است در مواجهه با چالشهای قدرت دچار تعارض شود.
- انتقاد از تصمیمات: انتقاد از تصمیمات تیپ 8 میتواند منجر به ایجاد تنش و تعارض شود.
2.9. تیپ 9 (صلحجو)
منابع تعارض:
- عدم توافق: تیپ 9 به دنبال آرامش است و در صورت عدم توافق ممکن است دچار تعارض شود.
- اجتناب از تنش: اجتناب از مواجهه با تنشها میتواند منجر به ایجاد مشکلات بزرگتر شود.
3. نتیجهگیری
شناسایی منابع تعارض در تیمهای سازمانی بر اساس تیپهای انیاگرام به مدیران کمک میکند تا با درک عمیقتری از ویژگیها و رفتارهای مختلف کارکنان، بهطور مؤثری با تعارضات مواجه شوند. با شناخت این منابع، مدیران میتوانند استراتژیهای مناسبی برای مدیریت تعارضات ایجاد کنند و به بهبود روابط درونسازمانی و افزایش بهرهوری کمک کنند.
منابع
Riso, D. & Hudson, R. (1996). Personality Types: Using the Enneagram for Self-Discovery. Houghton Mifflin Harcourt.
Palmer, H. (1991). The Enneagram: Understanding Yourself and the Others in Your Life. HarperCollins.
Naranjo, C. (1990). Enneagram Studies: The Enneagram of Personality. The Enneagram Institute.
Beatrice Chestnut. (2013). The Complete Enneagram: 27 Paths to Greater Self-Knowledge. Weiser Books.
ممنون از تیم ۹پرسونا. استفاده از این ابزار در جلسات کوچینگ مدیران ارشد بسیار تحولآفرین است.
چقدر احتمال دارد که یک فرد در محیط کار تیپ شخصیتی متفاوتی نسبت به زندگی شخصی از خود نشان دهد؟
مینا جان، تیپ اصلی ثابت است، اما ما در محیط کار معمولاً ‘نقاب’ یا رفتارهای حرفهای تطبیقیافته نشان میدهیم. انیاگرام به ما کمک میکند به لایههای زیرین و انگیزههای واقعی در هر دو محیط پی ببریم.
نقش ‘بالها’ یا همان Wings در ایجاد یا حل تعارضات چیست؟ در مقاله به آن اشارهای نشده بود.
سوال هوشمندانهای بود علی عزیز. بالها میتوانند رفتار اصلی تیپ را تعدیل یا تقویت کنند. مثلاً یک تیپ ۱ با بال ۹ معمولاً در تعارضات آرامتر عمل میکند نسبت به تیپ ۱ با بال ۲.
من در مدیریت تعارضات همیشه دچار استرس میشدم، اما با شناخت تیپهای شخصیتی یاد گرفتم که رفتار طرف مقابل لزوماً شخصی نیست، بلکه الگوی شخصیتی اوست.
دقیقاً همینطور است سپیده جان. این ‘شخصیسازی نکردن’ تعارضات، بزرگترین دستاورد انیاگرام برای مدیران و کارکنان است.
آیا انیاگرام میتواند در فرایند استخدام هم به ما کمک کند تا از تعارضات احتمالی آینده جلوگیری کنیم؟
حامد عزیز، بله اما با احتیاط. انیاگرام نباید ابزاری برای برچسبزنی باشد، بلکه باید برای سنجش تناسب تیپ شخصیتی با فرهنگ سازمانی و نقش مورد نظر (Job-Fit) استفاده شود.
مقاله خیلی کاربردی بود. مخصوصاً بخشی که درباره سوءتفاهمها به دلیل تفاوت در مدل ذهنی گفته بودید. در تیم ما واقعاً به این نگاه نیاز بود.
در تیم ما تضاد شدیدی بین یک تیپ ۴ (احساسی) و یک تیپ ۵ (تحلیلگر) وجود دارد. اولی به دنبال درک شدن است و دومی فقط دیتا میخواهد. چطور میانجیگری کنیم؟
پویا جان، این یک تعارض کلاسیک ‘قلب در برابر مغز’ است. به عنوان مدیر، باید فضایی ایجاد کنید که تیپ ۵ اهمیت هوش عاطفی (EQ) را در پیشبرد پروژه درک کند و تیپ ۴ نیز یاد بگیرد احساسات خود را به شکلی ساختاریافته ارائه دهد.
آیا تست معتبری برای شناسایی این تیپها در سازمان پیشنهاد میدهید؟ یا بهتر است از طریق مشاهده رفتار توسط مشاور انجام شود؟
مهسا عزیز، تستهای استاندارد نقطه شروع خوبی هستند، اما برای دقت بالاتر در محیطهای بیزنس، ترکیب تست با مصاحبههای ساختاریافته و مشاهده رفتاری توسط متخصص بیشترین کارایی را دارد.
به عنوان یک بیزنس کوچ، از انیاگرام در کنار MBTI استفاده میکنم. انیاگرام به دلیل تمرکز بر ‘انگیزهها’ در حل تعارضات عمیقتر عمل میکند. ممنون از محتوای ارزشمندتان.
بسیار عالی. منتظر بررسی تیپهای ۶ تا ۹ در مقالات بعدی شما هستیم. شناسایی ترسهای بنیادین در تیپ ۶ برای سازمانهای بحرانزده بسیار حیاتی است.
ممنون از همراهی شما نیلوفر جان. حتماً در مقالات آتی به بررسی امنیتطلبی تیپ ۶ و صلحطلبی تیپ ۹ در محیطهای سازمانی خواهیم پرداخت.
من به عنوان تیپ ۵ همیشه ترجیح میدهم مستقل کار کنم. وقتی در پروژههای تیمی مجبور به جلسات طولانی میشوم، احساس خستگی و تعارض میکنم. مقاله شما به خوبی به این موضوع اشاره کرده.
امیرحسین عزیز، تیپ ۵ برای بازیابی انرژی به حریم خصوصی نیاز دارد. در مدیریت تعارض با این افراد، پیشنهاد میشود دستور جلسه از قبل ارسال شود تا آنها با آمادگی ذهنی و تحلیل کافی وارد بحث شوند.
تحلیل تیپ ۳ (رقابتجو) عالی بود. در تیمهای فروش ما این تیپ زیاد است و گاهی رقابت سالم به تعارضات جدی تبدیل میشود. چطور میتوان این انرژی را مدیریت کرد؟
سارا عزیز، برای تیپ ۳ بهتر است اهداف تیمی را به گونهای تعریف کنید که موفقیت فردی در گرو موفقیت کل تیم باشد. پاداشهای مشترک میتواند رقابت مخرب را به همکاری استراتژیک تبدیل کند.
آیا یادگیری انیاگرام برای تمام اعضای تیم الزامی است یا فقط مدیران باید آن را بدانند؟ به نظرم اگر همه بدانند، تعاملات خیلی روانتر میشود.
من خودم تیپ ۲ هستم و واقعاً در محیط کار وقتی احساس میکنم تلاشم دیده نمیشود، دچار افت انگیزه و گاهی تعارض با مدیرم میشوم. مقاله شما به خوبی این ریشه را شناسایی کرده بود.
مریم جان، آگاهی به این نیاز اولین قدم است. پیشنهاد میکنیم در جلسات One-on-One به صورت شفاف درباره انتظارات خود از بازخورد و قدردانی صحبت کنید تا سوءتفاهمها به تعارض تبدیل نشوند.
مطلب بسیار کاربردی بود. به عنوان مدیر یک تیم فنی، همیشه با کمالگرایی افراطی برخی از همکاران (تیپ ۱) چالش داشتم. راهکاری برای تعدیل این فشار در محیطهای چابک دارید؟
درود بر شما رضا عزیز. برای مدیریت تیپ ۱ در محیطهای Agile، بهتر است بر تعریف دقیق ‘Definition of Done’ تمرکز کنید. وقتی استانداردهای کیفی از قبل شفاف باشند، نیاز آنها به بازنگری دائمی کمتر شده و تعارضات کاهش مییابد.