بلاگ
آیا تیپ انیاگرام شما با گذشت زمان تغییر میکند؟
اگر شما تست شخصیت انیاگرام را بیشتر از یک بار انجام دادهاید، ممکن است دچار سردرگمی شده باشید زیرا هر بار نتیجه متفاوتی گرفتهاید. بنابراین، به طور طبیعی ممکن است بپرسید: آیا تیپ انیاگرام شما با گذشت زمان تغییر میکند؟
پاسخ به این سوال چندان ساده نیست و نیاز به درک عمیقتری از نحوه کار انیاگرام دارد. خوشبختانه، مقاله ما به این سوال و برخی از معضلات مرتبط با آن میپردازد، پس با ما همراه باشید تا بیشتر درباره خود و تیپ انیاگرامتان بیاموزید!
آیا تیپ انیاگرام شما با گذشت زمان تغییر میکند؟
آخرین پیشرفتهای علمی، به ویژه در زمینه اپیژنتیک، به یک واقعیت اشاره دارند — ما میتوانیم تغییر کنیم و در طول زندگی به طور قابل توجهی تغییر میکنیم، حتی در سطح ژنتیکی. اما آیا این با این واقعیت که نظریه انیاگرام به ما میآموزد که تیپ اصلی انیاگرام ما در طول زمان تغییر نمیکند، در تضاد است؟
خوب، انیاگرام همچنین به ما میآموزد که هر یک از ما ذات همه نه تیپ شخصیتی را داریم، به این معنی که میتوانیم ویژگیها و استراتژیهای هر تیپ انیاگرام که در آن نمره بالایی نمیگیریم را توسعه دهیم.
تیپ انیاگرام شما عمدتاً استراتژی اول زندگی شما را توصیف میکند که برای بقا و برآورده کردن نیازهایتان توسعه دادهاید و همچنین به واکنش اولیه شما به زندگی اشاره دارد. اما آیا انیاگرام با بزرگتر شدن شما تغییر میکند؟
اگرچه ممکن است به نظر برسد که تیپ انیاگرام شما در طول سالها تغییر کرده است، اما احتمال بیشتری وجود دارد که شما از انرژی بال انیاگرام خود استفاده میکنید یا فقط در سطح توسعه متفاوتی عمل میکنید.
علاوه بر این، از آنجا که همه ما حداقل یک مورد را میشناسیم که یک فرد پس از تجربه نوعی آسیبدیدگی یا تروما به طور چشمگیری تغییر میکند، ممکن است از خود بپرسید: آیا آسیبدیدگی میتواند تیپ انیاگرام شما را تغییر دهد؟
این منطقی است که فرض کنیم آسیبدیدگی شدید میتواند شما را وادار کند تا مکانیسمهای مقابلهای و دفاعی متفاوتی را توسعه دهید، واکنش متفاوتی به زندگی در شما ایجاد کند و بنابراین به طور قابل توجهی بر شخصیت شما تأثیر بگذارد. با این حال، این تغییر، نوع شخصیت اصلی شما را تغییر نخواهد داد.
دلیل رایج اینکه ممکن است احساس کنید تیپ انیاگرام شما تغییر کرده است، این است که شما در حال تجربه سطوح مختلف توسعه یا استفاده از نقاط قوت بال تیپ انیاگرام خود هستید که ممکن است این تصور را ایجاد کند که تیپ شما تغییر کرده است.
سیستم انیاگرام چیست؟
سیستم انیاگرام یک نظریه شخصیت است که نه تیپ شخصیتی مختلف را توصیف میکند. این نظریه استراتژیهای زندگی هر تیپ را بر اساس نقاط قوت و ضعف آنها توضیح میدهد. همچنین توضیح میدهد که چگونه این نه تیپ با یکدیگر مرتبط هستند و هر کدام چگونه با جهان تعامل میکنند.
در اینجا یک مرور کلی از نه تیپ انیاگرام آورده شده است:
- تیپ 1 – کمالگرا: این افراد مشتاق تغییر و بهبود جهان هستند و به شدت حس درست و نادرست دارند. آنها همیشه در تلاش برای دستیابی به کمال هستند.
- تیپ 2 – کمککننده: این افراد دلسوز و مراقب، روابط را بالاتر از هر چیز دیگری ارزشمند میدانند و قادر به تحمل مسئولیتهای زیادی هستند.
- تیپ 3 – دستیابنده: این افراد جاهطلب و تحت تأثیر نیاز به دیده شدن، هدفگرا هستند و موفقیت را بالاتر از هر چیز دیگری ارزش مینهند.
- تیپ 4 – فردگرا: این افراد هنری و تخیلی هستند و به دنبال کشف هویت خود و ابراز منحصر به فرد بودنشان هستند.
- تیپ 5 – محقق: این افراد مستقل و کنجکاو هستند و مشتاق درک کارکردهای جهان هستند و از انتظارات اجتماعی بیخبرند.
- تیپ 6 – وفادار: این افراد علاوه بر اینکه مشکلگشاهای خوبی هستند، سنتی، سختکوش و تحت تأثیر نیاز به امنیت و تعلق هستند.
- تیپ 7 – ماجراجو: این افراد پرشور، آزاداندیش و تحت تأثیر کنجکاوی هستند. آنها به دنبال هیجان هستند و همیشه با ایدههای خلاقانه در حال جوش و خروشاند.
- تیپ 8 – چالشگر: این افراد تشنه قدرت و با اعتماد به نفس هستند و میخواهند کلید سرنوشت خود را در دستان خود داشته باشند.
- تیپ 9 – صلحجو: این افراد علاوه بر اینکه دلسوز و پذیرنده هستند، در تلاشند تا هماهنگی را حفظ کنند، از مردم حمایت کنند و تعارضات را آرام کنند.
سیستم انیاگرام چگونه کار میکند؟
سیستم انیاگرام رویکردی جامع برای درک تیپهای شخصیتی مختلف ارائه میدهد. این سیستم بر اساس یافتههای اسکار ایچازو، یک معلم معنوی بولیویایی است که دانش معنوی و فلسفی را ادغام کرده و آن را با روانشناسی شخصیت ترکیب کرده است.
نتیجه این است که سیستمی ایجاد شده که نه تیپ شخصیتی را بر اساس احساسات اصلی که هر گروه در مواجهه با چالشها تجربه میکند، در سهگروه متمایز میکند. این سهگروه معمولاً به عنوان مراکز هوش نیز شناخته میشوند و به شرح زیر توصیف میشوند:
| مرکز هوش | بدن | قلب | سر |
| احساس اصلی | خشم | شرم | ترس |
| تیپهای انیاگرام | 1، 8، 9 | 2، 3، 4 | 5، 6، 7 |
علاوه بر سهگروه، انیاگرام همچنین سه نوع فرآیند عاطفی مختلف را شناسایی میکند که شامل درونیسازی، بیرونیسازی و سرکوب است. به عبارت دیگر، سه تیپی که احساس اصلی یکسانی را در یک سهگروه به اشتراک میگذارند، بر اساس نحوه پردازش آن احساس بیشتر متمایز میشوند.
جدول زیر نشان میدهد که کدام احساس اصلی و کدام نوع فرآیند برای هر تیپ انیاگرام معمول است:
| بیرونیسازی | درونیسازی | سرکوب | |
| خشم | ۸ | ۱ | ۹ |
| شرم | ۲ | ۴ | ۳ |
| ترس | ۵ | ۷ | ۶ |
البته، همه ما این احساسات اصلی را تجربه میکنیم. با این حال، ما بیشتر مستعد تجربه یکی از آنها هستیم، درست مانند اینکه یکی از فرآیندها را بیشتر از دو فرآیند دیگر استفاده میکنیم. به این ترتیب، اگر خود را به خوبی بشناسید، میتوانید تیپ انیاگرام خود را بر اساس احساساتی که در زیر استرس تجربه میکنید و نحوه برخورد با آنها تعیین کنید.
این تجزیه و تحلیل پایهای از نحوه تحلیل شخصیت توسط انیاگرام است. با این حال، حتی اگر این اطلاعات فقط جزئیات زیادی درباره هر تیپ انیاگرام ارائه دهد، هنوز هم نکات و تنوعهای بیشتری وجود دارد – مانند سطوح توسعه و واریانتهای غریزی – که شخصیت شما را توصیف میکند.
سطوح توسعه انیاگرام
افراد اغلب عملکرد در سطح توسعه متفاوت را با تغییر تیپ انیاگرام اشتباه میگیرند. همانطور که اشاره کردیم، تیپ انیاگرام، اگر به درستی تعیین شود، تغییر نمیکند، اما شما ممکن است راههای مختلفی برای مقابله با موقعیتها، افراد و احساسات یاد بگیرید که ممکن است این تصور را ایجاد کند که تیپ شما تغییر کرده است.
علاوه بر این، نظریه انیاگرام بیان میکند که هر تیپ میتواند در نه سطح مختلف توسعه عمل کند. این نه سطح به سه دسته تقسیم میشوند: سالم، متوسط و ناسالم. علاوه بر این، درک سبک یادگیری انیاگرام شما میتواند به رشد شخصی بیشتر کمک کند، زیرا تیپهای مختلف تمایل دارند اطلاعات را به روشهای منحصر به فرد جذب کنند و به چالشها پاسخ دهند.
اگر در سطح سالم عمل کنید، احتمالاً تمام ویژگیهای مثبت تیپ انیاگرام خود را بدون تلاش خاصی نشان میدهید. شما با خود در صلح هستید و انرژی کافی برای پیگیری آرزوهایتان دارید.
بیشتر افراد در سطح متوسط عمل میکنند و ترکیبی از نقاط قوت و ضعف خود را بسته به موقعیت نشان میدهند. در این سطح، فرد معمولاً احساس میکند که میتواند خیلی بهتر عمل کند و برخی چالشها در حال ظهور هستند زیرا رشد و توسعه مییابند.
در نهایت، اگر به سطح ناسالم برسید، وارد حالت بقا میشوید و تمام نقاط آسیبپذیر خود را فعال میکنید. در سطوح سالمتر، انجام فعالیتهایی مانند یوگا، باغبانی یا موسیقی – سرگرمیهایی که مورد علاقه تیپ 9 انیاگرام هستند – میتواند به حفظ تعادل و آرامش درونی کمک کند.
در عین حال، استراتژی اصلی زندگی شما به طور کامل درگیر است، اما به شکل یک الگوی ناسالم که برای مقابله با شرایط عینی زندگی شما در آن لحظه ناکافی است، در میآید.
بالهای انیاگرام
هر تیپ انیاگرام دو بال دارد که تیپهایی هستند که در اطراف تیپ اصلی شما در دایره انیاگرام قرار دارند. اگر به عنوان مثال، شما یک تیپ 8 هستید، ممکن است بال 7 یا 9 داشته باشید. در بیشتر موارد، یک فرد به یکی از دو بال تمایل دارد و به راحتی از قدرت آن استفاده میکند.
به طور کلی، بالها به عنوان همراهان تیپ اصلی انیاگرام شما عمل میکنند، اما آن را به طور کامل تغییر نمیدهند. این بیشتر به جزئیات ظریف مربوط میشود، مانند اینکه روی بستنی وانیلی خود شکلات بریزید.
شما میتوانید نمره تست انیاگرام خود را بررسی کنید تا تعیین کنید کدام یک از دو تیپ همسایه نمره بالاتری داشته و کدام یک از بالهای شما در حال حاضر غالب است. و به طور منطقی، احتمالاً بسیاری از ویژگیهای بال غالب خود را نشان میدهید.
در طول زندگی، ممکن است این اتفاق بیفتد که شما بیشتر به بال ضعیفتر تکیه کنید و در نتیجه آن را قویتر کنید. بنابراین، پاسخ به سوال “آیا بال انیاگرام شما میتواند تغییر کند” قطعاً بله است—واقعاً میتواند. در واقع، بالها اغلب در طول زندگی فرد به طور مداوم تغییر میکنند.
غریزههای انیاگرام
غریزهها جنبه مهمی از سیستم شخصیت انیاگرام هستند. این حوزهای است که انیاگرام به علم زیستشناسی نزدیک میشود و به عمق روانشناسی انسانی میپردازد.
انیاگرام سه غریزه اساسی را شناسایی میکند که ذاتی و حیاتی برای همه تیپهای انیاگرام هستند. با این حال، اگرچه ما هر سه غریزه را داریم، یکی از آنها بیشتر از دو غریزه دیگر غالب خواهد بود.
غریزههای خودحفاظتی، جنسی و اجتماعی در وجود فیزیکی ما ریشه دارند و به عنوان انگیزههای ما برای بقا، ارتباط و تعلق تجسم مییابند. غریزه غالب نشان میدهد که چه چیزی برای ما مهمترین است و نیاز و انگیزه عمیق ما در زندگی چیست. دومین غریزه غالب نیز مشهود است، در حالی که معمولاً سومین غریزه را سرکوب میکنیم.
هر تیپ انیاگرام میتواند یکی از سه غریزه زیر را به عنوان غریزه غالب داشته باشد:
- غریزه خودحفاظتی، که ما را به اطمینان از داشتن منابع فیزیکی کافی برای بقا سوق میدهد.
- غریزه جنسی، که ما را به برقراری ارتباط با دیگران ترغیب میکند.
- غریزه اجتماعی، که نیاز ما به بخشی از چیزی بودن یا تعلق به جایی را منعکس میکند.
نکات کلیدی
بر اساس نظریه انیاگرام، تیپ شخصیت اصلی ما تغییر نمیکند، اما ما توسعه مییابیم، بالغ میشویم و مهارتها و استراتژیهای مختلفی را در زندگی اتخاذ میکنیم که منجر به تغییر در دیدگاه، رفتار و نگرش میشود.
بنابراین، قبل از اینکه تصمیم بگیرید آیا تیپ انیاگرام شما تغییر کرده است یا خیر، ممکن است بخواهید تمام جنبههای تیپ اصلی خود را در نظر بگیرید، مانند بال غالب شما، سطح توسعه و واریانت غریزی شما.
به طور کلی، میتوان نتیجهگیری کرد که حتی اگر تجربیات زندگی قابل توجه، مانند آسیبهای شدید و تروماها، پتانسیل ایجاد چنین تغییرات رادیکالی در شخصیت ما را داشته باشند، واقعیت این است که این نوع تحول به شدت نادر است.
واقعاً کاربردی بود. به خصوص بخش استراتژی اول زندگی. دید من را نسبت به رفتارهای تکراری خودم تغییر داد.
ممنون از تیم ۹ پرسونای عزیز. من به عنوان یک لایف کوچ، همیشه مقالات شما را دنبال میکنم. این مقاله ابهام بزرگی را برای مراجعین من برطرف کرد.
ممنون از لطف شما شیرین عزیز. خوشحالیم که محتوای ما در مسیر حرفهای شما مفید واقع شده است.
یک سوال فنی؛ اگر تیپ ما تغییر نمیکند، پس هدف از کار کردن روی خودمان چیست؟ فقط برای اینکه بفهمیم چه کسی هستیم یا اینکه میتوانیم به تعادل (Integration) برسیم؟
سوال هوشمندانهای بود پویا. هدف انیاگرام رسیدن به ‘رهایی’ است. با شناخت تیپ اصلی، شما دیگر برده واکنشهای اتوماتیک خود نیستید و میتوانید آگاهانه انتخاب کنید که در هر موقعیت، بهترین جنبه از وجودتان (از هر ۹ تیپ) را بروز دهید.
به نظر من چیزی که تغییر میکند نقابهای (Masks) ماست، نه خود واقعیمان. در محیط کار یک نقاب داریم و در خانواده نقابی دیگر. انیاگرام کمک میکند این نقابها را برداریم.
من وقتی تحت استرس شدید هستم، دقیقاً رفتارهای منفی تیپ ۲ را نشان میدهم (منی که تیپ ۸ هستم). این همان بحث خطوط جهتدار است که در مقاله اشاره شد؟
بله علی جان، شما به نقطه استرس خود حرکت میکنید. در انیاگرام کلاسیک، تیپ ۸ در زمان استرس به سمت ویژگیهای ناسالم تیپ ۲ (مثل کنترلگری عاطفی) میرود. شناخت این الگو به شما کمک میکند سریعتر به تعادل برگردید.
مقاله به موضوع جالبی اشاره کرد. اینکه میگویید ما در سطح ژنتیکی هم تغییر میکنیم، آیا منبع علمی برای مطالعه بیشتر در این زمینه در رابطه با شخصیتشناسی معرفی میکنید؟
سحر جان، پیشنهاد میکنیم کتابهای دکتر دانیل سیگل در زمینه Neurobiology و همچنین آثار جدید ‘راس هادسون’ در مورد تکامل تیپهای شخصیتی را مطالعه کنی.
متن خیلی خوبی بود. من همیشه فکر میکردم انیاگرام مثل MBTI است که ممکن است با تغییر شغل یا محیط، ترجیحات ما عوض شود. اما با خواندن این مقاله متوجه شدم که انیاگرام به لایههای عمیقتری یعنی انگیزهها میپردازد.
دقیقاً همینطور است مهدی عزیز. تفاوت اصلی انیاگرام با سایر مدلها در این است که به جای ‘چه کاری انجام میدهیم’ (رفتار)، به ‘چرا آن کار را انجام میدهیم’ (انگیزه) میپردازد.
بسیار عالی. سوال من این است که آیا تیپ شخصیتی کودکان هم از همان ابتدا مشخص است یا در نوجوانی شکل میگیرد؟
در مقاله گفته شد که ما ذات هر ۹ تیپ را داریم. چطور میتوانیم به طور آگاهانه ویژگیهای مثبت یک تیپ دیگر را در خودمان تقویت کنیم؟ مثلاً من که تیپ ۹ هستم چطور میتوانم قاطعیت تیپ ۸ را یاد بگیرم؟
حامد عزیز، گام اول ‘مشاهدهگری’ است. شما به عنوان تیپ ۹، بال ۸ را در کنار خود دارید. با تمرینات Self-Observation و حضور در لحظه، میتوانید از انرژی غریزی بال ۸ برای تعیین حد و مرزها استفاده کنید بدون اینکه هویت اصلی خود را از دست بدهید.
من حس میکنم با بالا رفتن سنم، آرامتر شدهام و دیگر آن واکنشهای تند تیپ ۱ را ندارم. آیا این یعنی تیپ من عوض شده یا فقط به پختگی رسیدهام؟
مطلب بسیار عمیق و علمی بود. مخصوصاً اشاره به استراتژی اول زندگی. برای من که در حوزه منابع انسانی فعال هستم، درک این استراتژیها برای چیدمان تیمها حیاتی است.
ممنون از توجه شما جناب فرهاد. دقیقاً همینطور است؛ وقتی بدانیم محرک اصلی (Core Motivation) یک فرد چیست، میتوانیم وظایفی به او محول کنیم که با استراتژی درونیاش همسو باشد و بهرهوری را به حداکثر برسانیم.
آیا تغییر بالها (Wings) در طول زمان امکانپذیر است؟ من قبلاً احساس میکردم تیپ ۴ با بال ۳ هستم، اما الان بیشتر شبیه ۴ با بال ۵ رفتار میکنم.
بله مریم عزیز، برخلاف تیپ اصلی که ثابت میماند، ما در طول عمر خود میتوانیم تعادل بین دو بال خود را تغییر دهیم. معمولاً در دهههای مختلف زندگی، یکی از بالها برای سازگاری با محیط برجستهتر میشود.
من به عنوان یک بیزنس کوچ، همیشه از انیاگرام برای تحلیل رفتار مدیران استفاده میکنم. اما چالشم این است که برخی مراجعین مقاومت میکنند و میگویند ما نمیخواهیم در یک چارچوب خاص محدود شویم. نظر شما چیست؟
درود بر شما همکار گرامی. انیاگرام برای زندانی کردن افراد در یک تیپ نیست، بلکه نقشهای برای خروج از زندان رفتارهای تکراری و ناهشیار است. به مراجعین خود بگویید که شناخت تیپ اصلی، نقطه شروع برای دسترسی به توانمندیهای هر ۹ تیپ است.
بحث اپیژنتیک که مطرح کردید خیلی جالب بود. همیشه فکر میکردم شخصیت یک چیز کاملاً ذاتی و غیرقابل تغییر است. چطور میتوانیم از این دانش برای بهبود روابط کاری در یک تیم استفاده کنیم؟
سارای گرامی، در محیط کسبوکار، درک اینکه افراد میتوانند مهارتهای تیپهای دیگر را ‘کسب’ کنند (در حالی که تیپ اصلیشان ثابت است) باعث میشود به جای برچسب زدن، به دنبال توسعه پتانسیلهای کارمندان باشیم. اپیژنتیک به ما میگوید محیط میتواند بیان ژنهای ما را تغییر دهد، پس ایجاد یک فرهنگ سازمانی مثبت میتواند ویژگیهای سالمتر هر تیپ را شکوفا کند.
من تا به حال سه بار تست انیاگرام دادم و هر بار نتیجه متفاوتی گرفتم. یک بار تیپ ۵ شدم و بار دیگر تیپ ۸. واقعاً گیج شده بودم که آیا شخصیتم عوض شده یا تستها دقیق نیستند. این مقاله خیلی خوب توضیح داد که هسته اصلی ثابت میماند اما رفتارهای ما ممکن است تغییر کند.
امیرحسین عزیز، این سردرگمی کاملاً طبیعی است. تفاوت در نتایج معمولاً به دلیل پاسخ دادن بر اساس ‘حالات فعلی’ به جای ‘ویژگیهای پایدار’ رخ میدهد. تیپ ۸ و ۵ در نمودار انیاگرام به هم متصل هستند (خطوط امنیت و استرس) و ممکن است در شرایط مختلف، ویژگیهای یکدیگر را بروز دهید.