بلاگ
استفاده از مدل شخصیتشناسی انیاگرام برای مدیریت تعارض کارکنان
مقدمه
مدیریت تعارض یکی از چالشهای اساسی در محیطهای کاری است. تعارضات میتوانند ناشی از تفاوتهای شخصیتی، اهداف متضاد یا سوءتفاهمها باشند. در این میان، مدل شخصیتشناسی انیاگرام به عنوان یک ابزار مؤثر در مدیریت تعارضات شناخته میشود. انیاگرام شامل نه تیپ شخصیتی است که هر کدام ویژگیها، انگیزهها و رفتارهای خاص خود را دارند. در این مقاله، به بررسی چگونگی استفاده از انیاگرام برای مدیریت تعارض کارکنان خواهیم پرداخت.
1. آشنایی با انیاگرام
انیاگرام یک سیستم شخصیتی است که به شناسایی نه تیپ مختلف شخصیتی کمک میکند. این تیپها شامل:
- تیپ 1 (کمالگرا)
- تیپ 2 (مددکار)
- تیپ 3 (رقابتجو)
- تیپ 4 (احساسی)
- تیپ 5 (تحلیلگر)
- تیپ 6 (وفادار)
- تیپ 7 (مخاطرهجو)
- تیپ 8 (مدیر)
- تیپ 9 (صلحجو)
شناسایی این تیپها به مدیران کمک میکند تا رفتارها و واکنشهای مختلف کارکنان را درک کنند و بهطور مؤثرتری با تعارضات مواجه شوند.
2. شناسایی منابع تعارض
تعارضات میتوانند ناشی از تفاوتهای شخصیتی باشند. با شناخت تیپهای انیاگرام، مدیران میتوانند منابع اصلی تعارض را شناسایی کنند. بهعنوان مثال:
- تیپ 1 ممکن است به دلیل کمالگرایی و انتظارات بالا از دیگران، با تیپهای دیگر دچار تعارض شود.
- تیپ 7 ممکن است به دلیل تمایل به تجربههای جدید، با تیپهای کمالگرا دچار مشکل شود.
3. درک واکنشهای مختلف
هر تیپ شخصیتی به تعارضات به شیوهای متفاوت واکنش نشان میدهد. مدیران با شناخت این واکنشها میتوانند بهطور مؤثرتری با تعارضات برخورد کنند:
- تیپ 3 ممکن است در مواجهه با تعارض، به دنبال موفقیت و برتری باشد و از حل مشکل فرار کند.
- تیپ 4 ممکن است به شدت تحت تأثیر احساسات قرار گیرد و واکنشهای احساسی نشان دهد.
4. تکنیکهای مدیریت تعارض بر اساس تیپهای انیاگرام
مدیران میتوانند با استفاده از ویژگیهای هر تیپ، تکنیکهای مؤثری برای مدیریت تعارضات ایجاد کنند:
- تیپ 1: ارائه بازخورد سازنده و تشویق به انعطافپذیری.
- تیپ 2: ایجاد فضایی حمایتی و تشویق به بیان نیازهای خود.
- تیپ 5: فراهم کردن اطلاعات لازم و زمان کافی برای تحلیل وضعیت.
- تیپ 6: ارائه اطمینان و ثبات در تصمیمگیریها.
- تیپ 8: تشویق به همکاری و ایجاد فضایی برای ابراز نظرات.
- تیپ 9: کمک به بیان نظرات و احساسات بهطور مؤثر.
5. ایجاد فضایی امن برای گفتگو
مدیران باید فضایی امن برای گفتگو و ابراز احساسات کارکنان ایجاد کنند. این فضا به کارکنان کمک میکند تا بدون ترس از قضاوت، نظرات و احساسات خود را بیان کنند. با استفاده از انیاگرام، مدیران میتوانند بهطور خاص به نیازهای هر تیپ توجه کنند:
- تیپ 6: نیاز به امنیت و اطمینان دارد و باید بهطور مداوم اطلاعات و حمایت دریافت کند.
- تیپ 4: به دنبال درک عمیق احساسات است و باید فضایی برای ابراز احساسات خود داشته باشد.
6. تقویت همدلی و ارتباطات
انیاگرام به مدیران کمک میکند تا همدلی بیشتری نسبت به کارکنان خود نشان دهند. با درک ویژگیهای شخصیتی هر فرد، مدیران میتوانند ارتباطات مؤثرتری برقرار کنند. این همدلی به کاهش تنشها و افزایش همکاری کمک میکند.
7. آموزش و توسعه مهارتهای ارتباطی
مدیران میتوانند با برگزاری کارگاههای آموزشی در مورد انیاگرام، کارکنان را با این مدل آشنا کنند. این آموزشها به کارکنان کمک میکند تا یکدیگر را بهتر درک کنند و مهارتهای ارتباطی خود را تقویت کنند. همچنین، این آموزشها میتوانند به کاهش تعارضات و افزایش همکاری در تیم کمک کنند.
8. ارزیابی و بازخورد
مدیران باید بهطور مداوم وضعیت تعارضات را ارزیابی کنند و بازخوردهای لازم را ارائه دهند. این ارزیابیها میتوانند به شناسایی نقاط قوت و ضعف در مدیریت تعارضات کمک کنند و به بهبود فرآیندها منجر شوند.
نتیجهگیری
استفاده از مدل شخصیتشناسی انیاگرام در مدیریت تعارض کارکنان میتواند به مدیران کمک کند تا تعارضات را بهطور مؤثرتری مدیریت کنند. با شناخت تیپهای شخصیتی و درک واکنشهای مختلف، مدیران میتوانند تکنیکهای مؤثری برای کاهش تنشها و افزایش همکاری در تیم ایجاد کنند. این رویکرد نه تنها به بهبود روابط درونسازمانی کمک میکند، بلکه به افزایش بهرهوری و موفقیت سازمان نیز منجر میشود.
استفاده از انیاگرام در کوچینگ بیزنس چقدر مرسوم است؟ آیا بیزنس کوچها از این مدل استفاده میکنند؟
جناب حیدری، انیاگرام در حال حاضر یکی از محبوبترین ابزارها در Business Coaching و Executive Coaching در سطح دنیاست. این مدل به کوچ اجازه میدهد ریشه رفتارهای مراجع را شناسایی کرده و به جای کار روی شاخهها، روی ریشههای تغییر رفتار تمرکز کند.
مقاله به تیپ ۶ (وفادار) اشاره کرد. این افراد در تعارضات خیلی شکاک میشوند. چطور میتوان اعتماد آنها را جلب کرد؟
سحر عزیز، برای تیپ ۶ ‘شفافیت اطلاعات’ حرف اول را میزند. هر چه پنهانکاری کمتر باشد، شک آنها کمتر میشود. برای مدیریت تعارض با آنها، باید ثبات قدم داشته باشید و وعدههایی ندهید که نمیتوانید عمل کنید.
چقدر احتمال دارد که افراد در شرایط استرس (Stress point) رفتار متفاوتی نشان دهند؟
نیما جان، این یکی از نقاط قوت انیاگرام است. در شرایط استرس، هر تیپ به سمت یک تیپ دیگر حرکت میکند (مثلاً تیپ ۶ در استرس شبیه تیپ ۳ میشود). شناخت این الگوهای واکنشی به مدیران اجازه میدهد پیشبینی کنند که در بحرانهای کاری، هر فرد چه واکنشی از خود نشان خواهد داد.
ای کاش در دانشگاهها هم این مباحث شخصیتشناسی آموزش داده میشد تا دانشجوها قبل از ورود به بازار کار با این چالشها آشنا شوند.
مشکل من با تیپ ۷ این است که وسط بحرانها میخواهد شوخی کند یا موضوع را عوض کند. این خودش باعث عصبانیت بقیه میشود.
نوید عزیز، این مکانیسم دفاعی تیپ ۷ برای فرار از درد و اضطراب است. در مدیریت تعارض با آنها، ابتدا باید کمی فضای مثبت ایجاد کرد و سپس به آرامی آنها را به سمت واقعیتهای سخت هدایت کرد تا احساس امنیت کنند و فرار نکنند.
آیا انیاگرام میتواند به حل تعارضات بین مدیرعامل و هیئت مدیره هم کمک کند؟
بسیار زیاد. بسیاری از بنبستهای استراتژیک ناشی از تفاوت انگیزههای تیپهای شخصیتی لایههای ارشد سازمان است. شناخت این انگیزهها کمک میکند تا مذاکرات از حالت ‘من علیه تو’ به حالت ‘حل مسئله مشترک’ تغییر یابد.
در مدیریت تعارض، شناخت ‘بالها’ (Wings) در انیاگرام هم اهمیت دارد؟ مثلاً تفاوت ۱ با بال ۹ و ۱ با بال ۲.
سوال بسیار هوشمندانهای بود کیوان عزیز. بله، بالها تفاوتهای ظریفی در نحوه بروز تعارض ایجاد میکنند. تیپ ۱ با بال ۹ در تعارضات منفعلتر عمل میکند، در حالی که ۱ با بال ۲ ممکن است در تعارضات جنبه انتقادی و حمایتی را با هم ترکیب کند.
تیپ ۴ در محیطهای کاری خشک و اداری خیلی آسیب میبیند. چطور مدیران میتوانند از پتانسیل خلاقیت آنها استفاده کنند بدون اینکه تعارضی ایجاد شود؟
مریم جان، برای تیپ ۴ دیدن ‘معنا’ در کار بسیار مهم است. اگر مدیران به آنها اجازه دهند که در نحوه انجام کار امضای شخصی خود را داشته باشند و احساساتشان دیده شود، تعارضات به حداقل میرسد و وفاداری آنها به شدت بالا میرود.
تفاوت انیاگرام با MBTI در مدیریت تعارض چیست؟ کدام یک دقیقتر است؟
من به عنوان HR در شرکتمان قصد دارم کارگاه انیاگرام برگزار کنم. آیا برای تیمهای فنی که تیپ ۵ در آنها زیاد است، این مدل جواب میدهد؟
قطعا الهام عزیز. اتفاقاً تیپ ۵ (تحلیلگر) به دلیل رویکرد منطقی، خیلی زود ساختار انیاگرام را درک میکند. این مدل به آنها کمک میکند تا بپذیرند که ‘هوش هیجانی’ هم مثل کدنویسی، فرمولها و قواعد خاص خودش را دارد که قابل یادگیری است.
چطور میتوان یک کارمند تیپ ۸ (مدیر) را مدیریت کرد وقتی خودش فکر میکند همه چیز را بهتر میداند؟
جناب ناصری، کلید تعامل با تیپ ۸ ‘صداقت’ و ‘اقتدار’ است. آنها از ضعف بیزارند. اگر با آنها شفاف باشید، مستقیماً به اصل مطلب بروید و به جای دستور دادن، چالشهای بزرگ را جلوی پایشان بگذارید، بهترین عملکرد را از آنها خواهید دید.
بسیار عالی. به نظرم ترکیب انیاگرام با مدلهای مدیریت پروژه مثل اسکرام میتواند نتایج جالبی در کاهش اصطکاکهای تیمی داشته باشد.
آیا تست انیاگرام معتبری وجود دارد که در استخدام از آن استفاده کنیم؟ به نظرم شناخت تیپ شخصیتی قبل از ورود به سازمان، هزینههای مدیریت تعارض را کاهش میدهد.
بله امیررضا عزیز، اما دقت کنید که انیاگرام نباید تنها ابزار فیلتر کردن افراد باشد. این مدل بیشتر برای توسعه فردی و تیمی بعد از استخدام کاربرد دارد. استفاده از تستهای معتبر در کنار مصاحبههای رفتاری (Behavioral Interviews) دیدگاه بسیار عمیقی به شما میدهد.
من خودم تیپ ۱ هستم و همیشه در محیط کار بابت کمالگراییام با بقیه به مشکل میخورم. حس میکنم بقیه استانداردها رو رعایت نمیکنن.
سارای عزیز، درک آگاهانه از تیپ ۱ اولین قدم است. در انیاگرام، یادگیری ‘پذیرش تفاوتها’ برای تیپ ۱ کلیدی است. پیشنهاد میکنیم روی مهارت Feedback تمرکز کنید تا به جای انتقاد مستقیم، انتظارات خود را به شکلی سازنده بیان کنید.
مقاله بسیار کاربردی بود. به عنوان مدیر یک تیم فروش، همیشه با چالش بین تیپ ۳ (رقابتجو) و تیپ ۹ (صلحجو) مواجه بودم. تیپ ۳ به دنبال تارگتهاست و تیپ ۹ از فشار فراری. چطور میتوان تعادلی بین این دو برقرار کرد؟
درود بر شما جناب سلیمانی. برای مدیریت این تعارض، باید از ‘ارزش افزوده’ هر دو تیپ استفاده کنید. به تیپ ۹ نشان دهید که تحقق اهداف (خواسته تیپ ۳) به ثبات و آرامش تیم در بلندمدت کمک میکند و به تیپ ۳ یادآوری کنید که حفظ جو دوستانه (خواسته تیپ ۹) بهرهوری تیم را پایدارتر میسازد. تعریف نقشهای مکمل در پروژهها میتواند راهگشا باشد.