بلاگ
چکیده کتاب “حکمت انیاگرام: راهنمای جامع تیپهای شخصیتی”
The Wisdom of the Enneagram: The Complete Guide to Psychological and Spiritual Growth for the Nine Personality Types by Don Richard Riso and Russ Hudson
درک خود و دیگران میتواند سفری مادامالعمر باشد. یکی از ابزارهای محبوب که در این کاوش کمک میکند، انیاگرام است. این سیستم شخصیت انسانی را به نه تیپ متمایز تقسیم میکند. کتاب “حکمت انیاگرام: راهنمای کامل رشد روانی و معنوی برای نه تیپ شخصیتی” نوشته دان ریچارد ریزو و راس هادسون به عمق این چارچوب باستانی میپردازد. این کتاب بینشهایی درباره رفتار، تفکر و احساس هر تیپ شخصیتی ارائه میدهد و هدف آن ارتقاء رشد شخصی و بینفردی است.
انیاگرام چیست؟
انیاگرام مدلی از شخصیت انسانی است که نه تیپ شخصیتی مرتبط را توصیف میکند. هر تیپ الگوهای خاصی از تفکر، احساس و رفتار را منعکس میکند. این مدل نه تنها به شناسایی تیپ اصلی ما کمک میکند، بلکه نشان میدهد که این تیپها چگونه با یکدیگر تعامل دارند. با درک انیاگرام، افراد میتوانند بر نقاط قوت، ضعف و انگیزههای پشت اقدامات خود روشنتر شوند.
نه تیپ شخصیتی
۱. تیپ ۱: اصلاحگر
اصلاحگران به دنبال خوبی و درستی هستند. آنها برای خود و دیگران استانداردهای بالایی دارند و به کمالگرایی تمایل دارند. در حالی که ایدهآلگرا و اصولی هستند، ممکن است انتقادی و قضاوتکننده نیز باشند.
۲. تیپ ۲: یاریدهنده
یاریدهندگان افرادی دلسوز و همدل هستند که به دنبال ارتباط با دیگران از طریق خدمت و حمایت هستند. آنها معمولاً نیازهای دیگران را بر نیازهای خود ترجیح میدهند که میتواند منجر به احساس ناامیدی شود اگر مهربانی آنها پاسخ داده نشود.
۳. تیپ ۳: موفقیتطلب
موفقیتطلبان افرادی با انگیزه هستند که به دنبال موفقیت و شناخت هستند. آنها سازگار و پرانرژی هستند و معمولاً در حرفههای خود موفق میشوند. با این حال، تمایل آنها به موفقیت ممکن است گاهی اوقات ناپایداریهای درونی را پنهان کند.
۴. تیپ ۴: فردگرا
فردگرایان حساس و دروننگر هستند و معمولاً احساس متفاوت بودن یا خاص بودن میکنند. آنها زندگی عاطفی غنی دارند اما ممکن است با احساسات آرزو یا حسادت دست و پنجه نرم کنند. خلاقیت آنها یکی از بزرگترین داراییهایشان است.
۵. تیپ ۵: پژوهشگر
پژوهشگران تحلیلی و کنجکاو هستند و به دانش و درک ارزش میدهند. آنها معمولاً تنهایی را ترجیح میدهند و در تحقیق و مشاهده احساس راحتی میکنند. با این حال، ممکن است در برقراری ارتباط عاطفی با دیگران مشکل داشته باشند.
۶. تیپ ۶: وفادار
وفاداران مسئول و سختکوش هستند و حس وفاداری قوی دارند. آنها ممکن است مضطرب و متمرکز بر امنیت باشند و معمولاً برای چالشهای احتمالی آماده میشوند. در حالی که به دنبال راهنمایی و حمایت هستند، گاهی با تردید در خود دست و پنجه نرم میکنند.
۷. تیپ ۷: شوقگرا
شوقگراها ماجراجو و خودجوش هستند و به دنبال تجربیات و تحریکات جدید هستند. آنها مثبت و پرانرژی هستند، اما ممکن است از درد یا ناراحتی اجتناب کنند که میتواند به رفتارهای تکانشی و بیقراری منجر شود.
۸. تیپ ۸: چالشگر
چالشگران قاطع و با اراده هستند و به دنبال عدالت و کنترل هستند. آنها از خود و عزیزانشان محافظت میکنند، اما ممکن است در برابر آسیبپذیری مقاومت کنند و با تعارض مواجه شوند.
۹. تیپ ۹: صلحطلب
صلحطلبان به دنبال هماهنگی و آرامش هستند و معمولاً از تعارض اجتناب میکنند. آنها آسانگیر و پذیرنده هستند، اما ممکن است نیازها و خواستههای خود را نادیده بگیرند. چالش آنها در ابراز خود نهفته است.
درک عمق هر تیپ
ریزو و هادسون تأکید میکنند که هر تیپ مجموعهای منحصر به فرد از رفتارها، نقاط استرس و مسیرهای رشد دارد. آنها توصیفهای دقیقی از هر تیپ شخصیتی ارائه میدهند، از جمله انگیزهها، ترسها و چگونگی توسعه الگوهای رفتاری سالمتر. این سفر خودشناسی افراد را تشویق میکند تا با محدودیتهای خود روبرو شوند و به دنبال رشد شخصی و معنوی باشند.
مسیرهای رشد
کتاب مسیرهای مشخصی برای رشد هر تیپ شخصیتی ترسیم میکند. این مسیرها افراد را به حرکت فراتر از رفتارهای پیشفرض خود و پذیرش شیوههای سالمتر تشویق میکند. نویسندگان مراحل عملی را برای ترویج رفاه روانی و معنوی گنجاندهاند و خوانندگان را به سوی زندگی متعادلتر هدایت میکنند.
مقایسه با سایر مدلهای شخصیتی
در حالی که انیاگرام شباهتهایی با سایر چارچوبهای شخصیتی مانند مایرز-بریگز یا پنج بزرگ دارد، اما با تأکید بر انگیزههای درونی و توسعه معنوی متمایز میشود. انیاگرام افراد را دعوت میکند تا به ترسها و خواستههای اصلی خود فکر کنند و درک عمیقتری از خود پیدا کنند که فراتر از رفتارهای سطحی است.
کاربردهای عملی
حکمت انیاگرام نه تنها راهنمایی برای رشد فردی است، بلکه ابزاری ارزشمند در روابط نیز میباشد. با درک تیپهای خود و دیگران، میتوانیم تعاملات را به طور مؤثرتری مدیریت کنیم. این درک باعث همدلی عمیقتر و تقویت ارتباطات در زندگی شخصی و حرفهای میشود.
نتیجهگیری
“حکمت انیاگرام” منبعی بینشزا و عملی برای هر کسی است که به دنبال درک بهتر خود و دیگران میباشد. با پذیرش نه تیپ شخصیتی، خوانندگان به سفر خودشناسی و رشد دعوت میشوند. درک تیپهای شخصیتی میتواند جنبههای روشن و تاریک شخصیت ما را روشن کند و در نهایت ما را به سوی زندگیای پربارتر و معنادارتر هدایت کند. بینشهای این کتاب میتواند تغییرات بزرگی در زندگی ایجاد کند و ارتباطات عمیقتری با خود و اطرافیانمان ایجاد کند.
من همیشه فکر میکردم انیاگرام کمی شبهعلم است، اما با مطالعه بخشهایی از این کتاب متوجه شدم ریشههای روانشناختی بسیار محکمی دارد.
آیا این کتاب برای روابط عاطفی هم کاربرد دارد یا فقط برای محیط کار پیشنهاد میشود؟
نیلوفر عزیز، انیاگرام در روابط عاطفی معجزه میکند. در واقع با درک تیپ شخصیتی شریک زندگیتان، متوجه میشوید که رفتارهای او نه از روی لجبازی، بلکه بر اساس ساختار روانیاش است. این درک منجر به همدلی عمیقی میشود.
به عنوان یک مدیر فروش، درک تیپ شخصیتی مشتریان با استفاده از متد انیاگرام، نرخ تبدیل تیم من را ۲۰ درصد افزایش داد. پیشنهاد میکنم حتما جدی بگیرید این سیستم را.
ممنون از تیم 9persona برای این محتوای باکیفیت. در بازار امروز که همه ادعای کوچینگ دارند، تکیه بر منابع علمی مثل کتاب ریزو و هادسون غنیمت است.
من در انتخاب بین تیپ ۳ و ۷ مردد هستم. هر دو تیپ بسیار پرانرژی و موفقیتطلب هستند. این کتاب در این مورد راهنمایی میکند؟
آرش عزیز، تفاوت اصلی در ‘مرکز هوش’ است. تیپ ۳ در مرکز احساس (Heart Center) قرار دارد و به دنبال تایید دیگران از طریق دستاوردهاست، اما تیپ ۷ در مرکز تفکر (Head Center) است و به دنبال فرار از اضطراب از طریق تجربههای جدید است. فصل مربوط به تشخیص تیپهای مشابه در کتاب بسیار به شما کمک خواهد کرد.
آیا یادگیری انیاگرام میتواند به بهبود هوش هیجانی یا همان EQ کمک کند؟
صد در صد، پریسا جان. خودآگاهی (Self-awareness) که پایه اصلی هوش هیجانی است، با انیاگرام به شدت تقویت میشود. وقتی شما محرکهای احساسی خود را بشناسید، مدیریت هیجانات (Self-management) برایتان بسیار سادهتر خواهد شد.
نکته جالب در مورد این کتاب، بخش رشد معنوی آن است. این که انیاگرام را صرفا یک ابزار روانشناسی نمیبیند و به ابعاد وجودی انسان نگاه میکند، نقطه قوت آن است.
کاملا درست است کامران عزیز. ریزو و هادسون معتقدند شخصیت (Personality) در واقع نقابی است که ماهیت اصلی (Essence) ما را پوشانده است. هدف انیاگرام در این کتاب، بازگشت به آن اصالت وجودی است.
من به عنوان یک مدرس، از مفاهیم این کتاب برای دستهبندی دانشآموزانم استفاده کردم و نتایج شگفتانگیزی در یادگیری آنها دیدم. انیاگرام فقط برای بیزنس نیست.
در کوچینگ سازمانی، چطور میتوان از انیاگرام برای کاهش تنش بین یک مدیر تیپ ۸ و کارمند تیپ ۹ استفاده کرد؟
جواد عزیز، این یک کلاسیکمدل از تقابل قدرت است. مدیر تیپ ۸ به دنبال قاطعیت است و کارمند تیپ ۹ از تعارض اجتناب میکند. راهکار، آموزش ‘ابراز وجود’ به تیپ ۹ و ‘تعدیل انرژی’ به تیپ ۸ است. کتاب حکمت انیاگرام راهکارهای عملی خوبی برای این تعاملات دارد.
چطور میتوانیم تست معتبری برای تشخیص تیپ شخصیتیمان پیدا کنیم؟ من در سایتهای مختلف تست دادم و نتایج متفاوتی گرفتم.
ناهید عزیز، تستهای آنلاین (مثل تست RHETI) فقط ۷۰ تا ۸۰ درصد دقت دارند. پیشنهاد ما در 9persona این است که به تست اکتفا نکنید و با مطالعه توصیفات تیپها و بررسی انگیزههای اصلی (Core Motivations) در همین کتاب، تیپ خود را تایید کنید. خودشناسی یک فرآیند است، نه فقط یک آزمون.
کتاب Wisdom of the Enneagram واقعا انجیل این حوزه است. من نسخه زبان اصلی را خواندم، اما این خلاصه فارسی نکات کلیدی را خیلی خوب منتقل کرده است. برای مدیران HR مطالعه این مباحث ضروری است.
بسیار عالی. ای کاش در مورد تیپهای دیگر هم خلاصه کوتاهی قرار میدادید. مشتاقم بدانم تیپ ۷ در محیطهای استارتاپی چطور عمل میکند.
سحر عزیز، حتما در مقالات بعدی به تفصیل به هر ۹ تیپ خواهیم پرداخت. به طور خلاصه، تیپ ۷ (خوشگذران/تجربهگرا) موتور محرک نوآوری در استارتاپهاست، اما چالش اصلی آنها تمرکز بر روی یک پروژه تا مرحله نهایی است.
آیا انیاگرام نسبت به مدلهای دیگری مثل MBTI یا DISC برای بیزنس کوچینگ اولویت دارد؟ من احساس میکنم انیاگرام کمی پیچیدهتر است.
فرهاد گرامی، سوال بسیار هوشمندانهای است. مدلهایی مثل DISC بیشتر روی رفتار (Behavior) تمرکز دارند، اما انیاگرام به ‘چرا’ی رفتارها یا همان انگیزههای ناخودآگاه میپردازد. در کوچینگ حرفهای، انیاگرام برای تغییرات عمیق و پایدار بسیار موثرتر عمل میکند، هرچند منحنی یادگیری آن کمی شیبدارتر است.
من تیپ ۱ هستم و همیشه فکر میکردم کمالگرایی من یک نقطه قوت محض است، اما با خواندن این خلاصه متوجه شدم که چطور میتواند به استرس شغلی من دامن بزند. ممنون از معرفی این کتاب ارزشمند.
دقیقا همینطور است مریم جان. ریزو و هادسون در این کتاب به خوبی توضیح میدهند که چطور ‘منِ برتر’ تیپ یک میتواند به یک منتقد درونی بیرحم تبدیل شود. آگاهی از این الگو، اولین قدم برای رسیدن به تعادل و آرامش در محیط کار است.
مطلب بسیار مفیدی بود. من به عنوان یک مدیر پروژه همیشه با چالش درک انگیزههای متفاوت اعضای تیمم روبرو بودم. آیا این کتاب به طور خاص روی تعاملات تیمی هم تمرکز دارد یا بیشتر جنبه خودشناسی فردی دارد؟
سلام رضا عزیز. کتاب حکمت انیاگرام در وهله اول بر رشد فردی تمرکز دارد، اما درک لایههای زیرین شخصیتی (Levels of Development) که در این کتاب توضیح داده شده، بهترین ابزار برای مدیریت تعارضات تیمی است. وقتی بدانید همکار شما در تیپ ۱ به دنبال کمالگرایی است، نوع بازخورد دادن شما تغییر خواهد کرد.