آموزش جامع فرمول DISC در گوگل شیت

• فرمول DISC در گوگل شیت دقیقاً چیست و چه کاربردی در محاسبات مالی دارد؟
• چگونه می‌توان از تابع DISC برای محاسبه نرخ تنزیل اوراق قرضه و اسناد خزانه استفاده کرد؟
• آرگومان‌های مختلف این فرمول (settlement, maturity, price, redemption) به چه معنا هستند؟
• چه اشتباهات رایجی هنگام استفاده از فرمول DISC رخ می‌دهد و چگونه می‌توان آن‌ها را برطرف کرد؟
• آیا می‌توان از این فرمول برای تحلیل سناریوهای مختلف سرمایه‌گذاری در اوراق بهادار استفاده کرد؟

در این مقاله جامع، به تمام این سوالات کلیدی پاسخ خواهیم داد و شما را قدم به قدم با تمام جنبه‌های فرمول DISC در گوگل شیت آشنا خواهیم کرد. چه یک تحلیلگر مالی باشید، چه یک دانشجو یا یک سرمایه‌گذار که به دنبال ابزاری قدرتمند برای تحلیل اوراق بهادار با درآمد ثابت می‌گردد، این راهنما برای شما نوشته شده است. با مطالعه این مطلب، نه تنها با ساختار و نحوه استفاده از این تابع آشنا می‌شوید، بلکه یاد می‌گیرید چگونه از آن در مثال‌های واقعی برای تصمیم‌گیری‌های هوشمندانه‌تر مالی بهره ببرید.

فرمول DISC چیست و چرا باید آن را یاد بگیریم؟

در دنیای پیچیده مالی، ابزارهایی که به ما در تصمیم‌گیری دقیق کمک می‌کنند، ارزش طلا را دارند. گوگل شیت (Google Sheets) به عنوان یک ابزار صفحه‌گسترده قدرتمند و رایگان، توابع مالی متعددی را در اختیار کاربران قرار می‌دهد که یکی از مهم‌ترین و کاربردی‌ترین آن‌ها، تابع DISC است. این فرمول به طور خاص برای محاسبه نرخ تنزیل (Discount Rate) یک ورقه بهادار که سودی پرداخت نمی‌کند (مانند اسناد خزانه اسلامی یا اوراق مشارکت بدون کوپن) طراحی شده است.

اهمیت یادگیری فرمول DISC در گوگل شیت از آنجا ناشی می‌شود که به شما اجازه می‌دهد ارزش واقعی یک سرمایه‌گذاری را بر اساس قیمت فعلی و ارزش اسمی آن در سررسید، محاسبه کنید. به عبارت ساده‌تر، این فرمول به شما می‌گوید که اگر یک ورقه بهادار را به قیمتی کمتر از ارزش اسمی آن بخرید و تا تاریخ سررسید نگه دارید، بازدهی سالانه شما چقدر خواهد بود. این محاسبه برای مقایسه فرصت‌های مختلف سرمایه‌گذاری و انتخاب بهترین گزینه، حیاتی است.

تفاوت اصلی DISC با سایر توابع مالی

ممکن است بپرسید تفاوت این فرمول با توابعی مانند YIELD یا RATE چیست. تفاوت اصلی در نوع اوراق بهادار مورد بررسی است. فرمول DISC به طور ویژه برای اوراق بهادار بدون کوپن سود یا با تنزیل (Zero-Coupon Bonds) کاربرد دارد. این اوراق در طول دوره نگهداری، هیچ‌گونه سود دوره‌ای پرداخت نمی‌کنند و تنها منفعت سرمایه‌گذار از مابه‌التفاوت قیمت خرید و ارزش دریافتی در سررسید حاصل می‌شود.

• تابع YIELD: برای محاسبه بازده تا سررسید اوراقی که سود دوره‌ای (کوپن) پرداخت می‌کنند، استفاده می‌شود.
• تابع RATE: برای محاسبه نرخ بهره یک وام یا سرمایه‌گذاری بر اساس پرداخت‌های منظم و دوره‌ای کاربرد دارد.
• تابع DISC: تمرکز آن منحصراً بر روی نرخ تنزیل اوراق بهاداری است که با کسر از ارزش اسمی فروخته می‌شوند.

بنابراین، اگر با اسناد خزانه دولتی، اوراق مشارکت بدون سود یا هر نوع ابزار مالی مشابهی سر و کار دارید، تسلط بر فرمول DISC در گوگل شیت یک مهارت ضروری برای شماست.

آناتومی فرمول DISC: آشنایی با آرگومان‌ها

برای استفاده صحیح از هر فرمولی، ابتدا باید اجزای تشکیل‌دهنده آن را به خوبی بشناسیم. ساختار کلی فرمول DISC در گوگل شیت به شکل زیر است:

=DISC(settlement, maturity, price, redemption, [day_count_convention])

بیایید هر یک از این آرگومان‌ها را با جزئیات بررسی کنیم:

۱. Settlement (تاریخ معامله یا تسویه)

این آرگومان به تاریخی اشاره دارد که ورقه بهادار به مالکیت شما درمی‌آید. به زبان ساده‌تر، همان تاریخ خرید شماست. این تاریخ باید بعد از تاریخ انتشار ورقه بهادار باشد. گوگل شیت این ورودی را به صورت یک شماره سریال تاریخ می‌شناسد، بنابراین بهتر است آن را با استفاده از تابع DATE وارد کنید یا به یک سلول حاوی تاریخ معتبر ارجاع دهید.

مثال: DATE(2023, 1, 15) برای تاریخ ۱۵ ژانویه ۲۰۲۳.

۲. Maturity (تاریخ سررسید)

این آرگومان، تاریخ سررسید یا انقضای ورقه بهادار است. در این تاریخ، ارزش اسمی ورقه بهادار به دارنده آن پرداخت می‌شود. این تاریخ باید حتماً بعد از تاریخ معامله (settlement) باشد.

مثال: DATE(2024, 1, 15) برای تاریخ ۱۵ ژانویه ۲۰۲۴.

۳. Price (قیمت خرید)

این آرگومان نشان‌دهنده قیمت خرید ورقه بهادار به ازای هر ۱۰۰ واحد از ارزش اسمی آن است. برای مثال، اگر شما یک سند خزانه با ارزش اسمی ۱,۰۰۰,۰۰۰ ریال را به قیمت ۹۵۰,۰۰۰ ریال خریده باشید، مقداری که باید در این آرگومان وارد کنید ۹۵ است (۹۵۰,۰۰۰ تقسیم بر ۱,۰۰۰,۰۰۰ ضربدر ۱۰۰).

نکته مهم: این عدد قیمت واقعی پرداختی شماست، نه ارزش اسمی.

۴. Redemption (ارزش بازخرید یا اسمی)

این آرگومان، مبلغی است که در تاریخ سررسید به ازای هر ۱۰۰ واحد از ارزش اسمی دریافت خواهید کرد. در اکثر موارد، این عدد برابر با ۱۰۰ است، زیرا شما در سررسید، ارزش اسمی کامل ورقه بهادار را دریافت می‌کنید.

۵. [day_count_convention] (اختیاری – مبنای شمارش روز)

این آرگومان اختیاری مشخص می‌کند که محاسبات بر اساس چه مبنایی برای تعداد روزهای ماه و سال انجام شود. این پارامتر می‌تواند برای افزایش دقت در بازارهای مالی مختلف مهم باشد. مقادیر متداول آن عبارتند از:

• 0 یا حذف شده: ۳۰ روز در ماه / ۳۶۰ روز در سال (مبنای US 30/360)
• 1: واقعی / واقعی (Actual/Actual)
• 2: واقعی / ۳۶۰ (Actual/360)
• 3: واقعی / ۳۶۵ (Actual/365)
• 4: ۳۰ روز در ماه / ۳۶۰ روز در سال (مبنای European 30/360)

در بسیاری از محاسبات استاندارد در ایران، استفاده از مقدار 3 (واقعی/۳۶۵) یا مقدار پیش‌فرض 0 کفایت می‌کند.

آموزش گام به گام: یک مثال کاربردی

تئوری کافی است! بیایید با یک مثال عملی ببینیم فرمول DISC در گوگل شیت چگونه کار می‌کند. فرض کنید شما قصد خرید یک سند خزانه اسلامی (سخاب) را دارید. اطلاعات این سند به شرح زیر است:

• ارزش اسمی هر ورقه: ۱,۰۰۰,۰۰۰ ریال
• قیمت خرید هر ورقه: ۹۱۰,۰۰۰ ریال
• تاریخ خرید (Settlement): ۱۴۰۲/۰۳/۱۰ (معادل 2023-05-31)
• تاریخ سررسید (Maturity): ۱۴۰۳/۰۳/۱۰ (معادل 2024-05-30)

هدف ما محاسبه نرخ تنزیل سالانه این سرمایه‌گذاری است.

مرحله اول: آماده‌سازی داده‌ها در گوگل شیت

ابتدا یک شیت جدید باز کرده و داده‌ها را به صورت منظم وارد کنید:

شرح	مقدار	آدرس سلول
تاریخ خرید (Settlement)	=DATE(2023, 5, 31)	A2
تاریخ سررسید (Maturity)	=DATE(2024, 5, 30)	B2
قیمت خرید (به ازای ۱۰۰ واحد)	۹۱	C2
ارزش بازخرید (به ازای ۱۰۰ واحد)	۱۰۰	D2

توضیح: برای محاسبه مقدار `price`، قیمت خرید (۹۱۰,۰۰۰) را بر ارزش اسمی (۱,۰۰۰,۰۰۰) تقسیم کرده و در ۱۰۰ ضرب می‌کنیم که حاصل آن ۹۱ می‌شود.

مرحله دوم: نوشتن فرمول DISC

حالا در یک سلول خالی (مثلاً E2)، فرمول را با ارجاع به سلول‌های بالا می‌نویسیم:

=DISC(A2, B2, C2, D2)

با فشردن کلید Enter، گوگل شیت نتیجه را محاسبه می‌کند.

مرحله سوم: تفسیر نتیجه

نتیجه‌ای که فرمول به شما نشان می‌دهد، عددی اعشاری مانند 0.0989 خواهد بود. برای نمایش بهتر، فرمت این سلول را به درصد (Percentage) تغییر دهید. با این کار، نتیجه به صورت ۹.۸۹٪ نمایش داده می‌شود.

این عدد به این معناست که نرخ تنزیل سالانه (یا به عبارت دیگر، بازدهی ساده سالانه) این سرمایه‌گذاری برابر با ۹.۸۹ درصد است. حالا شما یک معیار دقیق برای مقایسه این فرصت سرمایه‌گذاری با گزینه‌های دیگر مانند سپرده بانکی یا سایر اوراق بهادار در اختیار دارید.

نکات پیشرفته و اشتباهات رایج

برای اینکه به یک کاربر حرفه‌ای فرمول DISC در گوگل شیت تبدیل شوید، باید با برخی نکات تکمیلی و خطاهای متداول نیز آشنا باشید.

خطای #NUM!

این شایع‌ترین خطا هنگام کار با فرمول DISC است و معمولاً به دلایل زیر رخ می‌دهد:

• تاریخ سررسید قبل از تاریخ خرید است: اطمینان حاصل کنید که تاریخ `maturity` همیشه بعد از `settlement` باشد.
• مقادیر منفی یا صفر: آرگومان‌های `price` و `redemption` باید اعداد مثبت باشند. قیمت خرید نمی‌تواند صفر یا منفی باشد.

خطای #VALUE!

این خطا معمولاً زمانی رخ می‌دهد که یکی از ورودی‌های شما فرمت درستی نداشته باشد.

• فرمت تاریخ نامعتبر: همیشه از تابع DATE(year, month, day) برای وارد کردن تاریخ‌ها استفاده کنید تا از بروز خطا به دلیل تنظیمات منطقه‌ای مختلف جلوگیری شود.
• ورودی غیر عددی: مطمئن شوید که آرگومان‌های `price` و `redemption` حاوی متن یا کاراکترهای غیر عددی نباشند.

تحلیل حساسیت با استفاده از فرمول DISC

یکی از کاربردهای قدرتمند این فرمول، انجام تحلیل حساسیت است. شما می‌توانید یک جدول داده (Data Table) بسازید تا ببینید نرخ تنزیل چگونه با تغییر قیمت خرید تغییر می‌کند. برای مثال:

1. در یک ستون، قیمت‌های مختلف خرید (مثلاً از ۸۹ تا ۹۵) را لیست کنید.
2. در سلول بالای ستون کناری، فرمول DISC خود را بنویسید.
3. با استفاده از ابزار What-If Analysis یا به صورت دستی، می‌توانید به سرعت محاسبه کنید که اگر ورقه را با قیمت‌های مختلفی بخرید، بازدهی شما چقدر تغییر خواهد کرد.

این تحلیل به شما کمک می‌کند تا یک استراتژی خرید بهینه برای خود تعیین کنید و بفهمید که چه قیمتی برای ورود به این سرمایه‌گذاری برای شما جذاب است.

جمع‌بندی: چرا DISC ابزاری ضروری است؟

در دنیایی که تصمیمات مالی باید بر اساس داده‌های دقیق و قابل اتکا گرفته شوند، ابزارهایی مانند گوگل شیت و توابع تخصصی آن نقشی کلیدی ایفا می‌کنند. فرمول DISC در گوگل شیت یک ابزار ساده اما بسیار قدرتمند برای سرمایه‌گذاران و تحلیلگران بازار اوراق بهادار با درآمد ثابت است.

با استفاده از این فرمول شما می‌توانید به راحتی:

• بازدهی واقعی اوراق تنزیلی را محاسبه کنید: فراتر از حدس و گمان، به یک عدد دقیق برای بازدهی سالانه برسید.
• فرصت‌های سرمایه‌گذاری را مقایسه کنید: به طور عینی بسنجید که آیا سرمایه‌گذاری در اسناد خزانه بهتر است یا نگهداری پول در بانک.
• تصمیمات خرید آگاهانه بگیرید: با تحلیل حساسیت قیمت، بهترین نقطه ورود را برای حداکثر کردن بازدهی خود پیدا کنید.

تسلط بر این فرمول نیازمند تمرین است. پیشنهاد می‌کنیم همین حالا یک شیت جدید باز کرده و با داده‌های فرضی یا واقعی، مثال‌های مختلفی را امتحان کنید. هرچه بیشتر با ساختار و کاربردهای آن کار کنید، درک شما از مفاهیم مالی عمیق‌تر شده و تصمیمات سرمایه‌گذاری شما هوشمندانه‌تر خواهد شد.